Yazım Kuralları

Toplum olarak öğrenmek istesek de, uygulamaya üşendiğimiz kurallardan biri; yazım kuralları .

Kağıt üzerinde dünya standartlarına uygun olarak dizayn edilmiş bir anayasamız ve buna bağlı basit kurallarımız var. Ancak Türk toplumu kural, kaide gibi şeylere bek sıcak yaklaşmıyor. Bunun sosyal hayattaki en büyük örneklerinden biri, tahmin ediyoruz trafik. Aslında herkes trafik ışıklarının anlamını, geçiş öncelik haklarını, hatalı ve doğru sollamayı çok net bilir fakat uygulayan kişi sayısı çok azdır. (Trafik örneği toplumun bu yapısıyla ilgili en kötü örneklerden birisidir, “özgürlüğü sevme” ile açıklanamaz.)

Tabii yazım kuralları bu örnekle kıyaslanamayacak kadar masum. Yani bu kurallara uymayınca çevrenize bir tehlike ve dehşet saçmıyorsunuz. En azından fiziksel anlamda. Zira yazım hatalarını gördüğü zaman, deyim yerindeyse çıldıran birçok insanı da tanıyorsunuzdur.

Hatta İnternet ortamında, bu tür insanlar için son dönemlerde kullanılan bir terim bile var. “Gramer Nazisi”. Belki biraz ağır bir benzetme ancak bu tür insanları siz de tanıyorsunuzdur. Sürekli olarak, karşı tarafın yazım hatalarını ararlar ve buldukları anda hiç çekinmeden düzeltirler. Bunu çoğu zaman, yukarıdan bakan bir üslupla yaptıkları için de, böyle enteresan teşbihlere konu olmuşlardır. Ayrıca yazım kuralları ile kurdukları “düzen ve disiplin” temelli bağdan dolayı, “askeri” bir görüntü çizebilirler.

Gramer Naziliği’nden neden bahsettik diye soracak olursanız…

Sizlere ülkemizde yapılan en yaygın yazım hatalarından örnekler vereceğimiz için. Yani bizim için bir sıfat aramayın, hazır bulunmuşu var. Ayrıca Gramer Nazileri an itibarıyla bu yazıda görülebilecek bir sürü yanlışı çoktan saptadı bile. Selam olsun hepsine.

Evet, şimdi kendi yanlışlarımızı bir kenara bırakarak yazım kuralları katliamına sebep olan, en yaygın diğer yazım hatalarına geçelim.

İlk olarak kendimizi ifade ederken en çok kullandığımız “şey” ile başlayalım.

Şey” Nasıl Yazılır?

Şey nasıl yazılır derken kastettiğimiz şey “her şey” değil. Her, bir, çok, hiçbir gibi sıfatlarla beraber kullanılan “şey”. Yani kısacası “şey” ayrı yazılır.

“HER ŞEY”, “BİR ŞEY”, “ÇOK ŞEY”, “HİÇBİR ŞEY”

Burada hemen, “hiçbir” sıfatının da bitişik yazıldığını hatırlatarak devam edelim.

Yeraltı Mı Yer Altı Mı?

Altı ve üstü ile oluşturacağınız söz öbeklerinde, eğer bir yer bildiriliyorsa her zaman ayrı kullanılırlar. Yani su altı tatbikatı, yer altı sığınağı, böbrek üstü bezleri örneklerinde olduğu gibi. Ancak akşamüstü veya kahvaltı kelimelerinde bir yer bildirimi olmadığı için, bitişik yazılmaktadır.

Yazım Kuralları Katliamı 3’er 5’er Devam Ediyor

Sıra geldi üleştirme sayılarına. Bu yazıyı da, iyice ilkokul Türkçe derslerine çevirdik ama ne yapalım?

Gramer Nazileri, halen bizimle ise buradaki hatayı şimdiden fark etmişlerdir. Üleştirme sayıları yazıya dökülürken bizim başlığımızdaki gibi rakamla yazılmaz. Hal böyle olunca, kesme işareti kullanarak eklerinden de ayrılamazlar. Yani doğru biçim; üçer, beşer, yedişer, dokuzar vb. şeklinde yazılanlardır.

Şimdi de Saatleri Öğrenme Vakti

Saatleri derken yani yazım kuralları açısından saatler

Başlıkta anlatım bozukluğu var mı yok mu biz de bilmiyoruz. Kararı gramer nazisi arkadaşlara bıraktık. En azından yazım kuralları açısından bir sorun yok. (“de” ayrı dikkat ederseniz).

Muhtemelen en çok yapılan hatalardan biri daha, burada karşımıza çıkıyor. Zira Türkçe yazım kuralları gereği, saatle dakika arasında iki nokta üst üste işareti konulmaz. Sadece nokta (.) konur.

Bununla birlikte, saatlere gelen ekleri ayırırken kesme işareti kullanılmalıdır. Ancak bu işaret okunuşu değiştirmez. Yani herhangi bir ünsüz benzeşmesi varsa, bu şekilde yazılır: “14.45’te”.

Oldukça yaygın olduğunu düşündüğümüz bu hataların ardından, şimdi sıra kelime listemize geldi. Burada genellikle bir harflik hatalar söz konusu. Ancak “hata, hatadır” değil mi? Mümkün olduğu kadar bunları da düzeltmek gerek. Hele bir de akademik çalışmalar, resmi evraklar veya tez hazırlama gibi işlerle uğraşıyorsak. Aslında yukarıda bahsettiğimiz bazı durumlara ilişkin örnekleri de yine aşağıdaki listede görebiliyorsunuz.

Yazım kuralları için büyük tehlike oluşturan o liste;

YANLIŞ DOĞRU
Antreman                                   Antrenman
Arasıra                                     Ara sıra
Ardarda                                     Art arda
Arttırmak                                   Artırmak
Birarada                                     Bir arada
Bir çok/Bir kaç                           Birçok/Birkaç
Birşey                                       Bir şey
Bu gün                                       Bugün
Çevrimiçi                                   Çevrim içi
Direk                                         Direkt
Döküman                                   Doküman
Elele                                           El ele
Espiri                                         Espri
Farketmek                                 Fark etmek
Haftasonu/Haftaiçi                   Hafta sonu/Hafta içi
Haketmek                                   Hak etmek
Heralde                                       Herhalde
Herbiri                                         Her biri
Hergün                                       Her gün
Hiç bir                                         Hiçbir
Hiçkimse                                     Hiç kimse
Hoşgeldin                                   Hoş geldin
İddaa                                      İddia
İnsiyatif                                          İnisiyatif
Kareografi                                       Koreografi
Klüp                                   Kulüp
Madem ki/Oysa ki                     Mademki/Oysaki
Madur                                         Mağdur
Makina                                         Makine
Malesef                                       Maalesef
Metod                                         Metot
Müsade                                       Müsaade
Müstehak                                   Müstahak
Mütevazi                                     Mütevazı
Orda/burda                                 Orada/burada
Orjinal                                         Orijinal
Pekçok/Pekaz                             Pek çok/Pek az
Sarfetmek                                   Sarf etmek
Sohpet                                         Sohbet
Süpriz                                           Sürpriz
Şöför                                             Şoför
Tabi ki                                           Tabii ki
Tekrardan                                   Tekrar
Terketmek                                   Terk etmek
Tesbit                                           Tespit
Traş                                             Tıraş
Türkçe’de/Türkçe’nin               Türkçede/Türkçenin
Vaz geçmek                                 Vazgeçmek
Yanısıra                                       Yanı sıra
Yanyana                                       Yan yana

Yayınlayan

muhterem Akyaz

Türkiye’deki ve Dünyadaki bütün öğrencilere hizmet vermek amacıyla 2012 yılında Platon Tez Hazırlama Merkezi'ni kurdum. Küçük ama etkili değişiklikler yaparak en iyiye ulaşmayı hedefliyorum.

“Yazım Kuralları” için bir yorum

Bir Cevap Yazın